भांबुर्डे ते पाच्छापुरची वाडी

घाटमाथ्यावरुन, लोणावला परिसरातुन खाली कोकणात ऊतरणाऱ्या अनेक वाटा आहेत. विषेशताः तैलबैला कडुन. भांबुर्डे गावातुन सुसाळे बेटावर जाताना ह्यातल्या दोन वाटा श्री. सुरेश पराजंपेनी पुढच्या वेळेसाठी राखुन ठेवल्या होत्या, त्यातली एक अंधारबनातुन खाली ऊतरणारी. येथल्या घनदाट जंगलात दिवसापण काळोख असतो म्हणुन त्याचे नाव अंधारवन. येथे मात्र मला जाण्याचा योग आला नाही. दुसरी वाट धनगडाला वळसा घालुन, केवणीच्या पठारावरुन, सुधागड उजवी कडे ठेवत खाली पाच्छापुरच्या वाडी वर उतरणारी.
नेहमी प्रमाणे दुपारची १२ च्या सुमारास लोणावळ्यावरुन सुटणारी भांबुर्डे गावाला जाणारी राज्य परिवाहनची बस पकडुन भांबुर्डेला पोहोचला श्री व सौ सुरेशजी, श्री. तवसाळकर व मी असा चार जणांचा कंपु. देवळात भोजन उरकुन पायपिटीस सुरु केले. रमत गमत, पठारा वरुन मजेत चालत रहाण्यासारखे दुसरे सुख नसावे, वाटेत रानमेवा ,करवंदे आमची वाटच पहात होते दोनहस्ते नव्हे मुक्‍तहस्ते वेचत, करवंदांच्या काटेरी जाळीत घुसत, जखमी होत करवंदे खाण्यात मजा काही और होती.
घोडेजीन वर उतण्यापुर्वी क्षणभर विश्रांती घेवुन ती पार कराताना बहार आली. पठारावरुन मजलदरमजल करीत सांजेला पोहोचलो किणवी गावात, गवळीपाडयात. राम राम करीत दयाळु गावकऱ्याकडे त्यांचा अंगणात पथारी पसरण्याची परण्याची परवानगी घेतली.
शेणाने स्वच्छ सारवलेल्या अंगणात मुक्काम, जवळच छोटिशी देवरायी, त्यात परत पौर्णिमेची रात्र, तिप्पुर चांदण्यात धरती नाहुन निघालेली, पुर्ण चंद्रमा गगन बिराजे, ( चांदनी रात मुहब्बतमे हसी थी फाकीर ), गप्पागोष्टी करत रात्र केव्हा सरली कळलेच नाही.
सकाळी दयावंत होत आमच्या यजमानानी धारोष्ण दुधाची करंडी न्याहारी करताना आणुन दिली. आनंदाची हि तर परिसीमा. परत ह्या गावातुन दोन तीन वाटा खाली उतरतात. आमच्या नेताजींनी सोपी अशी (खास माझ्यासाठी ) नळीची (म्हणजे दोन डोंगराच्या खाचे मधली) वाट निवडली.
तैलबैलाच्या दिसण्याऱ्या अजस्त्र भिंति आता मागे पडत चालल्या होत्या येथुन पुढे चालताना दिसु लागला तो सुधागड आणि खालच्या पसरलेल्या दऱ्यांचे विहगंम द्रुश्य. पठारावरुन खाली दरीत उतरताना व परत वर चढताना जाणवु लागला चैत्रातला ऊन्ह्याचा तडाखा. धरती, आजुबाजुचे खडक मस्तपैकी स्वताः तर तापले होतेच पण आम्हालाही दाह देत होते.
त्यात माझ्या नविन बुटानेही चाव चाव चावायला सुरवात केली. पाण्याचा मारा करीत, लिम्बु सरबतावर ताव मारित रडत रखडत कसेबसे, दगा दिलेल्या पायानी आणि शारीरिक दमवणुकिने बेजार होत पाच्छापुरच्या वाडी पर्यंत मी अखेरीस पोहोचलो पुन्हा परत कधीही पदभ्रमणाला न जाण्याचा निश्च्यय करीत.

येतुन मग गणपती पालीला जाण्यासाठि S.T.Bus मिळाली, पालीला पोहोचलो , जीवात जीव आला.

सहली एक दिवसाच्या आसपास मुंबईच्या

फिरस्त्याचे पाय फुलासारखे असतात. जो बसुन रहतो त्याचे दैवही बसकण मारते. जो उभा रहातो त्याचे दैवही खडे रहाते जो झोपुन रहातो त्याच दैवही झोपी जाते. जो चालु लागतो, त्याच दैव चालत राहते म्हणुन चालत रहा भटकत रहा. फिरत्याला मध, व औदुंबराच मधुर फळ मिळत. त्याला सुर्याचे सौन्दर्य पहायला मिळत. फिरण्याचा उबग येत नाही म्हणुन भटकत रहा, भटकत रहा.
रोज घरात आज मी जेवायला काय करु असा प्रश्न नेहमीच गृहीणींना पडत असतो, ह्याच प्रकारचे प्रश्न प्रवासप्रेमींस, भटकंतीची आवड असलेल्याना , निसर्गात जाण्याची ओढ लागलेल्याना, सुट्टी आल्यावर आज आपण सहलीस, भटकंतीस कोठे जावे असे पडत असतात. खंडाला लोणावळा, माथेरान, महाबळेश्वर यांची तर अती परिचये अवज्ञा झाली आहे. १-२ दिवसाच्या सहलीस, भटकंतीस तर जायचे आहे, दऱ्याखोऱ्यातुन डोगंररागातुन, पठारावर, मस्त अवखळ वारा खात,ऊन, पाऊस , झेलत, मनोसक्त, निसर्गाची समरस तर व्हायचे आहे. पण कोठे जायचे ?, कसे जायचे ? ह्या सारखे अनेक सवाल मनात ऊभे रहातात, अश्या वेळी मनाला जास्त संभ्रमावस्थेत न ठेवता श्री. सुरेश परांजपे लिखित " सहली एक दिवसाच्या आसपास मुंबईच्या " ह्या पुस्तकाचा आसरा घ्यावा. पुस्तक उघडावे आणि त्यात नमुद केलेल्या एकुण २५० स्थळांपैकी कोणतेही स्थळ अगदी डोळे झाकुन निवडावे आणि ऊबंर गडाच ओलांडावा. तुमची सुट्टी अगदी हमखास अगदी मजेत जाणार.
हे पुस्तक म्हणजे भटकंतीप्रेमीस मेजवानीच. आता पर्यत मुंबईच्या जवळपासच्या स्थळांची मोजकी आणि समर्पक माहिती देणारी पुस्तकांची वानवा होती, ती उणीव ह्या पुस्तकानी भरुन काढली आहे.
श्री सुरेश परांजपेनी २५० स्थळाची विभागणी पश्चिम रेल्वे, ठाणे -जव्हार, कल्याण, इगतपुरी, मुरबाड, माळशेज , कर्जत, पुणे कोकण किनारा, रायगड, व दुरची स्थळे अश्या एकुण आठ विभागात केली आहे. त्यात परत त्यानी रैल्वे, राज्य परिवाहन मंडळाच्या बस गाडयाच्या वेळा दिल्या आहेत, कोठेही खोळंबा व्हायला नको. स्वताचे वहान असल्यास ऊतम.
भटकंतीप्रेमीत काहींना किल्ले पहाण्यात रस असतो तर काहींना देवस्थाने, काहींना धबधबे साद घालत असतात तर काहींना धरणे, तलाव मोहवत असातात. समुद्राकिनारे तर सर्वांनाच लोभवतात. सर्वांची आवड निवड लक्षात घेता श्री सुरेश परांजपेनी विविध प्रकारच्या स्थळांचा समावेश ह्या पुस्तकात केला आहे. मुबंईच्या आजच्या धकाधकीच्या, धावपळीच्या जीवनात सहलींसाठी निवांत ३- ४ दिवसाची सवड काढणे तसे कठीण. ही अडचण लक्षात घेता ह्या पुस्तकात मुबंई जवळपासच्या १-२ दिवसात पाहुन होतील अश्याचा समावेश केला आहे.
पण मला असे वाटते की नावात जरी " सहली एक दिवसाच्या आसपास मुंबईच्या " म्हटले असले तरी त्या एका दिवसापुरत्या मर्यादित न ठेवता चांगल्या दोन दिवसाच्या आखाव्यात. रमतगमत सावकाशीने निसर्गाचा आस्वाद घेत, पाखरांचे संगीत ऐकत झऱ्याचे पाणी पीत , नदीत , तलावात डुबंत रानात रानमेवा खात, वनभोजन करत रात्री गावातील देवालयात, खळ्यात, लेण्यात पोर्णिमेच्या रात्री माळरानावर टिपुर चांदणे पीत, सुखदुःखाच्या गप्पागोष्टी करत,मुक्काम करावा व सोमवारी नव्या जोमाने नव्या उत्त्साहाने पुढच्या सफारीचे बेत आखत कामावर रुजु व्हावे.
लेखकाविषयी सांगायचे तर गिर्यारोहण व आकाशनिरीक्षण हे श्री सुरेश परांजपे ह्याच्या आवडीचे विषय व त्यासाठी त्यांनी आपले आयुष्य वाहुन घेतलेले. हे ह्या क्षेत्रातली एक अधिकारी वक्ती. ज्या काळात गिरिभ्रमण हा शब्द लोकांच्या पचनी पडला नव्हता तेव्हापासुन त्यांचे भ्रमण चालु आहे. सोबत मिळाली तर उत्तम नाही तर एकला चलोरे. ह्या पुस्तकातील प्रत्येक स्थळाला त्यांनी भेट दिली आहे. ह्या मधे कुंभकर्ण आहे बोंबल्या विठोबा आहे, कुणे आणि पुणे सुद्धा आहे.

अनेक राज्ये श्री सुरेश परांजपेनी भ्रमंती कारणे पादांक्रात केली आणि त्यांच्या ह्या अनुभवाच्या मंथानातुन निघालेले सार " सहली एक दिवसाच्या आसपास मुंबईच्या ". हे पुस्तक आपल्या संग्रही नसले तर मात्र येत्य शनिवार-रविवार कोठे फिरायला जायचे हा प्रश्न निष्कारण आपल्याला छ्ळत रहाणार, छ्ळतच रहाणार.

झांजरोली धरण आणि तारुखांड

पावसाळा सरता सरता एके दिवशी मोरुचा बाप मोरुला म्हणाला " मोरु ऊठ आज आपला दसरा, मोहिमेवर जाण्यास तयार हो. मोरु (दोन्ही मीच) ऊठला, शमी व्रुक्षावर ठेवलेली आयुधे (हंटर शुज व पाठपिशवी ) खाली उतरवली आणि कुच केले झांजरोली धरण आणि तारुखांडचा दिशेने, श्री सुरेश परांजपेच्या सोबत. भल्या पहाटेची विरार लोकल व विरार वरुन शटल पकडून केळवे रोड रैल्वे स्थानकावर उतरलो व पुर्वेच्या दिशेने कच्चा मातीच्या रस्तावरुन पदभ्रमंतीस सुरवात केली. अचानक वाटेत अकस्मात पावसाने बेसावध असताना गाठले आणि झोडपायला सुरवात केली.
बाहेर पाऊस व मनात नुरजहान थैमान घालु लागले. आपल्या दर्दभऱ्या आवाजात, काळीज पिळवुन टाकत नुरजहान गाऊ लागली " आ घटा काली घटा अबके बरस ना बरस, मेरे प्रितम है परदेश " ( माझी प्रिया परदेश कसली चागंली घरात आरामात होती, आणि मी येथे पावसाचा मार खात तिच्या आठवणीत मला छ्ळत. )
पावसाचा मारा असह्य झाला व मी धावलो भल्यामोठया पाणाच्या टाकीच्या आश्रयास. आला तसा हा श्रावणातला घन निळा बरसुन गेला वातावरणात प्रसन्नता जाणवयाला लागली. मधेच टाकी वर चढुन आसमांत न्याहळण्याची आलेली हुक्कीपण शमवुन घेतली. थोडेसे अंतर चालुन गेल्यावर आले ते झांजरोली धरण. निसर्ग जणु चहुहस्ते आसमांतात आपल्या खजिन्याची ऊधळण करीत तो रिता करु पाहण्याचा असफल प्रयास करु पहात होता. तासाभराचेच हे रैल्वे स्थानकापासुनचे अतंर कसे कापले कळलेच नाही. तलावाकाठी स्रुष्टीचे कौतुक करत काही काळ सुखात बितवला, मग वेळ आली डोंगरावर चढण्याची. धरणभितींच्या वरील पाण्याचा सांडवा ओलांडून पलिकडे गेल्यावर प्रथम तलावाच्या काठाकाठाने जाणारी एक पाऊलवाट नंतर डोंगरावर चढु लागते ती चक्क सुपधरा नामक धबधब्याकडे. त्याच्या कडेने पाऊलवाट वरच्या जंगलात शिरुन शेवटी तारुखांड डोंगराच्या धारमाथ्यावर जाते. ती धरुन आरामात माथ्यावर पोहोचलो. ओ, हो, अरेच्या, हे काय ? पलिकडे दिसत होते सुर्या आणि वैतरणा नद्याच्या संगमाचे लोभिवणारे द्रुश्य. येथे जंगल खुप सुरेख आणि घनदाट आहे. वनभोजन करुन परतीच्या वाटेला लागलो. केव्हातरी मागील वाट चुकली एका आडव्या जाण्याऱ्या चागंल्या पाऊलवाटेने नुसतेच आडवे चालत राहिलो, वाट खाली ऊतरण्याचे नावच घेत नव्हती. मग ओढ्यात ऊतरुन पाण्याबरोबर खाली सरकण्याचे बरेच असफल प्रयास करुन झाले. शेवटी आमच्या नेत्यांनी त्याच पाऊलवाटॆने चालात रहाण्याचा योग्य निर्णय घेतला. तासाभरात गुरांचे गोठे, शेती वगरे दिसायला लागले, जीव भांडयात पडला.
एकदाचे खालच्या तलावाकाठच्या गावी जावुन धडकलो. हि एक अस्मरणिय सफर होती.
केळवे रोड रैल्वे स्थानकावर बहुतेक लोक उतरतात ते केळवेमाहिम येथे असण्याऱ्या सम्रुद्र किनारी जाण्यासाठी.
मदत : श्री सुरेश परांजपे लिखित " सहली एक दिवसाच्या आसपास मुबंईच्या.

Veer Kotwal Smarak, Siddhagad

The Sahyadri’s in monsoon is simply heaven. I was tired of returning to the same Malshej Ghat and Khandala, Lonavala during the monsoon to enjoy the clouds and the fog and the mist and the waterfalls and the greenery, and the jungle and the rain of course and jostling with the same half naked and full drunk, unbearable crowd, (for them only enjoyment is booze and to break glass bottles in the waterfall after losing all senses, The only punishment to play around with the mother nature is pack them and send to Sahara Dessert), year after year till I discovered a place where the only sound is silence and then of the roaring waterfall.

Two years back, I went there with one of my friend for the first time only to return with my colleagues, year after that. This year I will be taking my wife and son along.

The little unknown place ( I do not know whether I should give away the name of the place ) is Veer Kotwal Smarak at the base of Siddhagad. Freedom Fighter, Veer Kotwal, Martyr, was shot dead by British Police officer at this spot during the freedom struggle.

If you have vehicle of your own then it’s well and good, otherwise one has to reach Kalyan first and then to Mhasa via Murbad either by S.T.Bus or by local Tempo / Jeep service available. From Mhasa, shared auto rickshaw will take you to the village at the base. A 1 ½ hours gentle walk thru deep forest takes you to the Veer Kotwal Smarak and to the safe Waterfall. The vehicle can reach their directly but not advisable. If you do not stroll in the jungle, what’s the point going there. Well it’s a matter of choice.

On the way there is a medium size dam and lake. The surrounding beauty will simply mesmerize you. My Guraantee.

The road further leads to Siddhagad on the top and further to Bhimashankar.

ताम्हिणी घाट, भीरा पॉवर हाऊस आणि मी

पहाटेची इंटरसीटी पकडायची आणि पुण्याला पळायचे हा नेहमीचा शिरस्ता.
गेल्या पावसाळ्यात, ऐकदा समोरुन ट्रेन निघुन गेली, थांबण्याचा कंटाळा आला होता, वेगळी वाट चोखळायची ठरवले, श्री सुरेश परांजपे बरोबर झालेले बोलणे आठवले आणि पनवेलला जाणारी लोकल पकडली. पनवेलला उतरलो नी पाठुन येणारी दिवा- सावंतवाडी ट्रेन पकडली आणि नागोठण्याला उतरलो. रिक्शा पकडुन पालीला श्री गणरायांचे दर्शन घेतले. (नागोठणे -पाली उत्तम रिक्शा सेवा उपलब्ध आहे.) न्याहारी करण्यासाठी वेळ न गमवता भीरा पॉवर हाऊसला जाणारी राज्य परिवाहन मंडळाची बस पकडली. हुशः माझ्या झालेल्या धावपळीसारखाचे हे लिहिणे झाले आहे.

हा रस्ता खुप सुरेख आहे, त्यात वरती पावसाळी वातावरण, सुष्टिने सुखदायक, आल्हादायक हिरव्या रंगाच शालु परिधान केल्यामुळे मनास होण्याऱ्या संतोष. प्रवास अगदी मजेत चालला होता. पण बस मधे मिळालेल्या उलटसुलट माहिती मुळे जरासा माझा गोंधळ उडला आणि मी रवाळजे गावात उतरलो. हे गाव छान आहे आणि येथेही धरण व पॉवर हाऊस आहे पण ते पहाण्यासाठी वेळ नव्हता. उगाचच येथे टाइमपास झाला. बऱ्याच वेळाने आलेली रिक्शा पकडुन मी भीरा पॉवर हाऊसच्या दिशेने निघालो. वाटेत विळा नामक गावात उतरलो. एकाने मला मोटरसायकलवरुन भीरा पॉवर हाऊसला सोडले.

अचानक भीरा पॉवर हाऊसचा परिसर पाहुन मी खुळावलो. नादावलो. हा सारा परिसर अतिशय निसर्गरम्य आहे अगदी मुळशी तलाव, पौड पर्यत. रांगडया सह्याद्रिचे हे रुप पहाता पहाता देहभान हरपायला होते. अंगावर येणारा रिमझिम पाऊस, खट्याळ वारा झेलीत, भीरा पॉवर हाऊसला असणारे धरण, पाण्याचा तो अमाप साठा पाहात मस्त पैकी ह्या परिसरात मी हिडलो. येथे टाटाचे पॉवर हाऊस आहे वैशिष्ट म्हणजे येथे महाराष्टात सर्वात जास्त पाऊस पडतो.

आता वेध लागले होते ताम्हिणी घाटाचे. परत फाट्यावर आलो आणि जणुकाहि वीजच कोसळली. दरड कोसळल्याने घाटतली वाहतुक दोन दिवस झाले बंद होती. अरे रामा. परतीचे दोर तर कापले होते. आता आर या पार. मागे परतणे नाही. आशा होती काहीतरी वहान मिळेल त्या दिवशी माझे नशिब चागंले ही होते आणि वाइट पण. वर जाणार एक टेंपो जणु काही माझ्यासाठीच धाडल्याप्रमाणे आला अस्मादिकांची सोय झाली.

ह्या साऱ्या रस्तावर अमाप, अगणित प्रपात, धबधबे आहेत. सह्याद्रिच्या माथ्यावरुन कोसळण्याचे साहस केवळ पाणीच करु शकते व वर चढण्याचे वाराच. प्रचंड महाप्रचंड, अबब केवढे हे प्रपात आणि हे धुके म्हणजे काय म्हणावे त्याला, दोन पावलावरचेही दिसु नये. हि धुक्यात हरवलेली वाट ब त्यावर मार्गक्रमण करित असलेलो फक्त आम्हीच. आता ह्या हिरव्या रंगात लाल मातीचा लाल रंग मिसळ्लेला. पाणीच पाणी चहुकडे. किती कौतुक ह्या निसर्गाचे व त्याच्या ह्या रौद्र रुपाचे करावे ? मग आला क्षण कोसळलेली दरड ओलांडण्याचा. रस्ता दुरुस्तीचे काम चालुच होते. चालकाने घाबरत घाबरत त्या मातीच्या ढिगाऱ्याबरुन, घसरत, घसरत कसेबसे वाहान काढले. आणि मी परत निसर्गाचे अज़ीब रुप न्याह्याळण्यास मोकळा झालो.

वाइट अशासाठी की ते वहान तसे नादुरुस्त होते. १०-१५ कि.मी. च्याच वेगाने हा प्रवास करत होते. एक प्रकारे बरेच झाले म्हणा सावकाशीने सर्वकाही चवीचवीने न्याहळता आले. मनात साठविता आले.

ताम्हिणीतील त्या वैशिष्टपुर्ण दऱ्या धुक्यात हरवुन गेल्या होत्या. विझांई देवीचे दर्शन घेण्यास वेळच उरला नव्हता. परत जाण्यासाठी वहान मिळेलच ह्याचा ही भरवसा नव्हता. डोंगरवाडी ओलाडली मग आला महाकाय मुळशी तलाव. हा परिसर माझा अतिशय आवडीचा. किती पाहु आणि काय काय पाहु. खरच आपण मानव ह्या निसर्गापुढे किती ............ (शब्दच सुचत नाही. )

चांगल्या गोष्टिची पण अखेर असते. पौड आले आणि संपली माझी समाधी अवस्था. परत मी स्वर्गातुन खाली धरतीवर येण्यास सुरवात झाली

सुसाळे बेट, मुळशी तलाव

(फोटो मुळशीचा नाही)

मु.पो. सुसाळे. त्या पोर्णिमेच्या रात्री आमचा मुक्काम होता सुसाळे बेटावर, मुळशी तलावातील एका निसर्गरम्यजागी. आम्ही म्हणजे तीन शिलेदार, श्री सुरेश परांजपे, श्री परांजपे (आडनाव बंधु) आणि अस्मादिक.
दुपारची १२ च्या सुमारास लोणावळ्यावरुन सुटणारी भांबुर्डे गावाला जाणारी राज्य परिवाहनची बस आम्हाला पकडायची होती मग त्यासाठी सकाळीच लोणावळयाला पोहोचलो, तीन तास इथे कुठे घालवायचे ह्या विचारांनी कोरी गडच्या दिशेने चालायला सुरवात केली अर्थात वाटेत चिक्की घेण्यास थांबलो होतो ना. आय ऐन ऐस शिवाजी पार करत सहारा लेक सिटीच्या जवळ अलीकडे झालेल्या नविन सन सेट पॉइटवर थोडासा टाईमपास केला कोरी गड मोहवत होतो पण आता लक्ष होते सुसळे बेट. तेवद्यात मागुन बस आलीच. तेलबैल्याला लांबुनच सलाम करीत बस आपल्या मुक्कामी, भांबुर्डे गावाला पोहोचली. खाना खा लिया, पानी पी लिया अब चले सुसाळे की और.
एक अर्धाकच्चा वाहनांचा रस्ता येथुन पॊडच्या दिशेने जातो मग आमची त्यावरुन पदयात्रा सुरु जाहली अतिशय निसर्गरम्य अश्या रस्तावरुन. एका बाजुला मुळशी तलावाचे विहंगरम्य द्रुश्य, छानसे वाटेवरील घनदाट जंगल अवलोकीत, त्यात एका ओढ्यात तयार झालेले रांजण पाहात ३-४ तासाच्या पायपिटीनंतर मुख्य रस्ता सोडुन डावी क्डे वळलो, रस्तात गावकऱ्यानी सांगितलेली " एकाच झाड आहे तेथे वळा " ही खुण लक्षात ठेवली होती ह्या बेटाचे एक निमुळते टोक रस्ताला मिळत असल्यामुळे येथुन जाता येते. मजलदरमजल करीत आखिर पोहचलो सुसाळे बेटावर.
वरती छोटेसे गाव असुन आमची सोय त्यांनी छोट्याश्या देवळात केली. दुसऱ्या दिवशी पहाटे ऊठुन सर्वप्रथम बेटावरील उत्तुंग टोक गाठले ते देहभान हरपण्यासाठीच. नजर जाईल तेथपर्यत पाणीच पाणी, घनदाट जंगल, वर पसरलेले निळाइ आकाश. वा राजाबाबु बढीया है । बस्स मौ़त आनी है तो इसी व़क्त आये ॥
नास्तापाणी करुन आता परतीच्या वाटेवर लागायचे होते पण परत आलो ती वाट चोखाळायची नव्हती, गावकऱ्यांना विनंतिअर्ज केले , काहीही करा पण आमची नौका पार करा ही दो. ते तयार झाले आणि आम्ही सज्ज जाहलो नौकाविहारासी. डोंगर ऊतरुन तलावाकाठी आली आमची स्वारी. बरे झाले मगाशी म्हटले होते ते मौतबीत विषयी, पण ते खरेबीरे झाले नाही ते. आत्ताची अनुभुती शब्दाच्या पलिकडची होती. भलामोठा तो मुळशी तलाव त्यात आम्ही चिमुकले मत्समानव, निसर्गाने चहुअगांने उधळण केलेली न्याहळतांना , अचानक श्री सुरेश परांजपेना पराशर ऋषी आणि मत्सगंधा आठवले, नक्कीच ह्याच परीसरात पराशर ऋषी देहभान हरपले असणार. त्यात त्यांचा काय दोष ? ही सारी निसर्गाची किमया.
सर्व चागंल्या गोष्टीची केव्हातरी अखेर होत असते. नौकाविहाराची पण. पलिकडच्या किनाऱ्यावर पोहचलो आणि परत सुरु झाली वाटचाल घुसळखांबच्या दिशेने. प्रसन्नचित्ताने.
ह्या नंतरची भ्रमंती होती धन गड ते पाछ्यापुरच्या वाडी पर्यंत. परत केव्हातरी.

आयुष्यात का कोण जाणे

नाणे घाटाच्यावर

आयुष्यात का कोण जाणे खुप गोष्टी करायच्या उगीचच राहुन जातात. काही सबळ कारण असते असेही नाही.

उ.दा. वास्तविक पहाता मी सौ. विणा सहत्रबुद्धे ह्यांच्या गाण्यावर फिदा झालेली वक्ती. पुर्वी त्याचा एकही कार्यक्रम मी चुकवत नसे. आज मला अचानक जाणवले की गेले कित्तेक महिने. त्यांची गाणी cassette वर सुद्दा ऐकली नाहीत.
साधे केळवे माहीमला सहलीला जाण्याचे राहुन गेले आहे. प्रतेक पावसाळ्यात लोहगडला जाण्याच्या विचाराचे काय झाले समजले नाही.

आणि हो, वजन कमी करायचे, दिवसातुन पाच, सहा कि.मी. चालायचे, आणि पुन्हा सह्याद्रि मध्ये भटकंती सुरु करायचे ही राहुन गेले आहे. ( I have done lots and lots of Treks in my good old days. My recent treks were two years back. from Bhamburde near Lonavala to Paachhapurchi Wadi near Pali and before that to a beautiful island in Mulshi Lake called Susale. Again one of the approach is from Bhamburde near Lonavala )

Hopefully I am planning trek to Rajmachi on 24, 25 March to attend a programme on श्री गो.नि, दांडेकर.

Trek The Sahyadries.

When I was Young Turk, I was used to proceeds to mountains instantly at the first summons by the Sahyadries. Nowadays my mountaineering have been drastically reduced to just one trek in a year physically (mentally unlimited) as slowly I am growing old. Let me put it in other way. It’s the heavy toll I am paying for not keeping myself fit. Shame on you. Harekrishanji. Wake up, Come on, wake up. How can you forget the Rain, the Misty Mountains and the Deep forests, birds singing, the blooming of Karvi and Terda flowers, the picturesque valley, the gorges, Streams, Waterfalls, Green paddy-fields, the plateau, the fresh air, the lakes, the long country walks, and the moon light walks? Have you forgotten that you have still not gone to Harischandragad? Are you ready to forget your life long wish to visit Raireshwar during monsoon and to Kalsubai? Have you forgotten your promise to Bhimashankar to visit every year from different approaches? How could you do this to yourself? Do something, you overweight brat, useless fellow, shed off the extra kgs. Control your mouth and start walking right now, lazybones.

Last year, somewhere in March/April, I had gone for a simple trek with my mentor, whom I adore, the mountaineer of the first generation, Amateur Astronomer, Writer, the person who has visited almost each and every corner and knows Maharashtra like a palm of his hand, the person with a gift of extraordinary computerized memory, ask him about any place and you will get the complete details instantly. Well, yes, the Trek. It started on a route descending from Village called Bhamburde near Lonavala to Pacchapurchi Wadi at the base of Sudhagad near Pali via Dhangad. We reached Bhamburde by S.T Bus from Lonavala in the afternoon and had our lunch in a newly renovated temple and then started walking. I like this section in particular as on the way, one can have grand view of Telbaila, a square, solid brown massif as one proceeds further west from Koregad. Some other time I want to try climbing down the ghats of Telbaila and to climb Sudhagad and get down at Pali. En route, we discovered ranmewa, karvand bushes were fully loaded and we went in to the loop. Pluck up karvanda and eat, pluck up and eat. Eat and Pluck up. So much we ate. We spend night in a small Gawaliwada (cluster of few houses of cowboys). It was full moon night. When I looked at the moon, my memory was suddenly overcrowded with filmi songs. I started remembering songs involving moon, like “Tu chanda sheetal kahalata, phir kyu mere aang jalata, phulsa komal baan madan ka shul baneke” and “Hai chanda gaye pardes, chakori yahaa ro ro ke mare” and “Badaloke ghere me chand nazarband hai” and “Tocha chandrama nabhat” and “Ye hawa, ye raat ,ye chhandani teri ek ada pe nissar hai, and Chakorika chandase pyar” and Yahi bahar hi duniyako bhul janeki khushi mananeki……., ye pare pyre najare, ye thandhi thandi hawa, ye halkasa nasha” Uff. Then suddenly, I remembered my beloved wife and “Chaudavika chand ho, ya afab ho. Jo bhi ho khuda ki kasam lajabab ho. Next day morning we enjoyed hot milk at our hosts before proceeding. We selected the easy approach via Nalichi wat (narrow gorge). Such a luxury on a hike? ”. I was quite alright till this portion.

The sad part of the story is, next day afternoon, by the time we reached Pacchapurchi Wadi, I was completely exhausted even though the grand view of Sudhagad, kept my mind occupied. This time I was betrayed by my shoes and my stamina. The shoe bites made me impossible to walk. My friend offered his shoes to me, he even carried my backpack. I was collapsing on the way as if I was on a high altitude trek; fully ashamed of myself I have never dared to go again on trek until now.

A trek before that was a grand success. We had gone to Bhamburde circuit only, but towards Pune’s direction. The destination was Susale, an island in Mulshi Lake which is approachable by the worst motorable road from Bhamburde. It’s an interesting cross country walk with the strikingly graphic of Mulshi Lake on one side. I could have walked endlessly on that road. I understand further ahead is Andharban (The dark forest as the sunrays cannot reach on earth because of dense jungle) through which one can descend to Pali. By the time we reached Susale after a plain walk for 4/5 hours, it was very late in the evening, almost dark. There are few houses on the island and we spent a night in a small temple. The villager promised us a boat ride to the other side of an island which is connected to Ghusalkhamb-Mulshi Road.

Next day at dawn, as I looked down at Mulshi Lake I felt astounded; I will never forget the deep impact of the panoramic view. Why I stayed away from such a lovely place like this through out my life? I asked myself. Only fools can do that. We roamed around for few hours on the island and as promised, the village boy dropped us on the other side by his small boat. The boat ride was just romantic with the most beautiful quite surrounding. JUST LISTEN TO THE SILENCE OF THE NATURE. Being out on the Mulshi Lake is a heavenly experience. The assiduously deep forested hills and the blue sky press down upon the green lake like a huge comforting hug. My friend suddenly remembered story of Matsagandha and Parashar krishi. No wonder, I thought, the great saga became completely mad after fisherwomen and surrender him while riding together in a boat. It’s in the air. I envy him and pity Matsagandha. We returned Mumbai with refreshed mind.

I promised myself to return to this place, which is not yet fulfilled.

Earlier to this, I had gone to Veer Kotwal Smarak, Siddhagad with my other friend. From Mhasa, Near Mubad, Kalyan we went by Share Auto rickshaw to the base. A good motorable road leads you to Veer Kotwal Smarak. We walked all the way and reached our destination within 2 hours. We could not go on the top of Siddhagad because of the rains. There is an exceptional waterfall near smarak still virgin and safe from mad drunkard crowd. I understand approach from Siddhagad to Bhimashankar is very interesting and now ofcoucre is out of my reach. On the way to Smarak, one can visit a dam with good water reservoir. The road back, we selected another approach as we were fed up of walking on Tar Road. It was a steep climb down on the broken path. Still I managed it. What great achievement.

Bhatkanti

Courtsy : http://www.esakal.com/
कोंडाणा लेणी - कर्जतहून कोंडाणा गावापर्यंतचे अंतर १०- १२ किलोमीटर आहे. गावामागच्या डोंगरमाथ्यावर राजमाची किल्ला आहे. याच डोंगराच्या पोटात कोंडाणा लेणी आहेत. लेण्यांमध्ये एक मुख्य चैत्यगृह व शेजारी काही भिक्‍खूंच्या प्रार्थनेच्या खोल्या आहेत.
कर्नाळा - मुंबई- गोवा महामार्गावर पनवेलपासून १० कि.मी. अंतरावर कर्नाळा किल्ला आहे. महाराष्ट्र शासनाने कर्नाळ्याचा परिसर पक्षी अभयारण्य म्हणून घोषित केला आहे. तेथे पक्षी संग्राहलय आहे. किल्ल्याच्या मुख्य प्रवेशद्वाराशी कातळात कोरलेल्या अरुंद पायऱ्या आहेत. दरवाजातून आत ७०-८० फूट उंच सुळका स्वागत करतो.
लोहगड - लोणावळ्याची प्रचंड गर्दी टाळून जाण्यासाठी योग्य जागा म्हणजे लोहगड. सकाळी लोकल पकडून मळवली स्टेशनात उतरल्यावर एक्‍स्प्रेसवे पार करून भाजे गाव गाठायचे. लांब-रुंद पायऱ्या असणाऱ्या झकास वाटेने गडाचा माथा येतो. चार वाजेपर्यंत भाजे गावात उतरलात, तर समोरच्या कड्यात अर्ध्या अंतरावर भाजे लेणी पाहता येतात.
गोरखगड - ठाणे जिल्ह्यातील मुरबाडजवळील देहरी येथील गोरखगड हा खास करून पावसाळ्यातील निसर्ग अनुभवण्याजोगा किल्ला आहे. कल्याणपासून तीस किलोमीटरवर मुरबाड व पुढे २५ किलोमीटरवर देहरी असे अंतर आहे. गोरखगडाच्या सुळक्‍याच्या पायथ्यात कोरलेली गुहा लागते. गुहेच्या शेजारी छोटे मंदिर आहे. माथ्यावर शंकराची पिंड असलेले हल्लीच बांधलेले एक देऊळ आहे.
पेब (बिकटगड) - मुंबईपासून सर्वांत जवळचा गड म्हणजे पेब गड. पेब गडावर जायचे असल्यास मालडुंगे गावासमोरील सत्याची वाडीवरून जाता येते. माळडुंगेपासून साधारण तासभर चालल्यावर हळूहळू चढ लागतो तो थेट पेब गडाच्या मधल्या भागात सरळ कड्याजवळ येतो.
पेठ (कोथळीगड) - कर्जतजवळील बऱ्यापैकी सोपा ट्रेक म्हणजे पेठ किल्ला. कर्जतहून जामरूखची एसटी पकडून आंबिवली येथे उतरावे. आंबिवलीकडून धावणीला जाणाऱ्या रस्त्याने पाऊणतासात पेठ गावाचे पठार येते. तेथून चढणीची मळलेली वाट पकडून गडावर साधारण पाऊण तासात पोचता येते. गुहेत नक्षीकाम केलेले पाच खांब आहेत व भैरोबाचे देऊळ आहे. तेथून पदरगड, सिद्धगड व भीमाशंकर पर्वतरांगा दिसतात.
प्रबळगड - मुंबई-पुणे महामार्गावर मुंबईपासून सुमारे ४५ किलेमीटरवर शेडूंग फाटा येथे एसटी बसने किंवा पनवेल वारपोली बसने वारपोली गावात पोचायचे. वारपोली गावातून सरळ कच्चा रस्ता व पुढे पाऊलवाटेने (साधारण १५ मिनिटे) ठाकूरवाडीत जायचे. या वाटेवरून ईशा व गडाकडे तसेच माथेरानला आरकसवाडीमार्गे जाण्यासाठी वाट आहे.
हरिश्‍चंद्र गड - हरिश्‍चंद्र गडावर जाण्यासाठी कल्याणहून माळशेज घाटातून पुढे जुन्नरला जाणारी सकाळची एसटी आहे. खुबी फाट्यावर उतरायचे. येथून तासाभरात खिरेश्‍वर गाव येते. गडावरील कोकणकडा हा सर्वांच्याच आवडीचे ठिकाण. वाटेतील गुहेत मध्यभागी एक भले मोठे शिवलिंग आहे. त्याच्या सर्व बाजूंनी बर्फासारखे थंडगार पाणी आहे. बरेच जण या पिंडीला प्रदक्षिणा घालतात.
त्रिंगाळवाडी - त्रिंगाळवाडीला जाण्यासाठी मुंबईहून सकाळची तपोवन एक्‍स्प्रेस पकडून इगतपुरी गाठायचे. खिंडीमध्ये सप्तशृंगी मातेचे मंदिर आहे. खिंड पार करून सुमारे वीसेक मिनिटे चालल्यावर आपण त्रिंगळवाडी गावाकडे जाणाऱ्या रस्त्यावर पोचतो. नाक्‍यावरून उजवीकडे बुध्या डोंगर आणि समोर वाळविहीर डोंगर दिसतात. डावीकडे त्रिंगळवाडी किल्ला. किल्ल्याच्या पायथ्याशी लेणी आहेत.
चंदेरी - चंदेरी एक छोटेखानी टेहळणी किल्ला. पनवेलमार्गे इथे पोचता येते. पनवेल येथून धोदानी अगर मालडुंग या गावची एसटी पकडून चंदेरीला पोचता येते. येथून प्रबळगड, श्रीमलंग हेसुद्धा दिसतात. गावाबाहेरून जाणारे दोन विद्युत मनोरे मागे टाकले, की समोर लहान-मोठ्या टेकड्यांची रांग दिसते. माणिकगड - माणिकगड हा कर्नाळ्यानंतर सोपा ट्रेक आहे. पनवेल-वाशिवली एसटी बसने रसायनीमार्गे तासाभरात आपण येथे पोचतो. गाडीतून उजव्या बाजूला जो उंच डोंगर दिसतो तो माणिकगड. पश्‍चिम टोकाला असलेल्या सुळक्‍याला "माणिकची लिंगी' असे नाव आहे. नंतर गडाच्या दक्षिण टोकाकडे चालून परत उजवीकडे वळायचे आणि थेट सरळ वर चढून गडाच्या तुटक्‍या तटबंदीतून गडावर प्रवेश करायचा.
नाणेघाट - नाणेघाट गाठायचा, तर कल्याणला जावे लागते. इथल्या एसटी स्टॅंडवरून मुरबाडमार्गे माळशेज घाटात जाणारी गाडी पकडायची. मुरबाड सोडले, की वैशाखरे गावाच्या दोनेक किलोमीटरपुढे "ओतूर ६४ किलोमीटर' असा मैलाचा दगड दिसतो. येथून वर पाहिले, की नानाचा अंगठा म्हणजे एक मोठा कडा खुणावतो. शेवटचा नानाच्या अंगठ्याला लगटून असलेला घाट संपला, की दोन्ही बाजूंना छान गुहा लागतात. घाट चढून गेल्यावर लगेच पठार सुरू होते. इथे डावीकडे एक पडकी इमारत व समोर भला मोठा रांजण आढळतो. उजवीकडे खडकात कोरलेल्या लहान गुहेत श्रीगणेशाची मूर्ती दिसते. समोरच जीवधन किल्ला, वानरलिंगी, टोक सुळका व काट्याची लिंगी दिसतात.